STRESLE BAŞA ÇIKMA

Derya-bolcan

Uzm. Psk. Derya Bolcan

Yaşamın bir gerçeği olan stresin tanımı  farklı şekillerde yapılmış  ve farklı şekillerde araştırmalara konu olmuştur.Stresin tanımını ve konusuna  birde gelin hep birlikte biz ele alalım.  Stres;insanın fiziksel ve ruhsal sınırlarının  zorlanması ,zihinsel  veya duygusal yüklenmeler sonucu  tehdit  edilmesiyle  ortaya çıkan  gerilimler olarak  tanımlanmaktadır. Stresi yaşayan kişinin  algılayış biçimine bağlı olarak ,insan  üzerinde bıraktığı fiziksel,düşünsel,duygusal anlamda kısa ve uzun dönemli olumsuz etkilerinden kaynaklı, bu derece üzerinde çalışılan konulardan biridir.

Stres kaynaklarının farklı sınıflamaları vardır;

1.Dış stres kaynağı; aileden, arkadaş gruplarından ve işyerinden kaynaklanan baskı ,istek ve beklentiler dış kaynaktır.

2.İç stres kaynağı; kişinin kendi içindeki baskı , beklenti ve istektir.Yani kişinin tamamen kendi içinde yaşadığı hırs,rekabet ve hırçınlıklara  bağlı iç stres baskısıdır.

Ve bence iç stres kaynaklı baskımız dış stres kaynaklı baskılardan daha etkilidir. Çünkü dış streslerden kaçınılabilir, fakat kişinin kendinden kaçması işte o en zor olanı. Asıl  bunun farkına varılırsa kişi  stresiyle baş edebilir.Stres belirtileri ;gerginlik hali,sürekli endişe duyma,aşırı derece de sigara ve alkol kullanımı,tahammülsüzlük,çabuk sinirlenme,uyku ve iştah değişiklikleri,konsantrasyon düşüklüğü,sosyal çevrelerinde uyumsuzluklar, kendi bakımında azalma, iş motivasyonunda azalma, ailesine olan ilgide azalma, yetersizlik duygusu,duygusal dengesizlik,yüksek tansiyon vb gibi bir çok belirtiyi gösterebilir.

Kişinin durumsal  kaynaklarını  bir kaç başlık altında sıralarsak;

1.Travmatik stres; daha çok ölüm,taciz,doğal  afet yaşama  gibi.

2.Sağlık  stresi; kişinin kendisinin,ailesinin ve ya sevdiği birinin hastalanması,ameliyat olması gibi.

3.Toplum baskısı stresi; izolasyon , hapsedilme ve engellenme hissi gibi.

4.Yaşamının değişimine bağlı stres; kardeş sahibi olma,iflas,taşınma ya da aileden birinin mahkumiyet durumlarında bireyde ortaya çıkan gerilimler stres yaratır.

Stresle başa çıkma çıkma  yöntemleri;

İnsanlar kendilerini yeni bir yaşama hazırlarken stres yaşayabilir; ancak bu, beklenen bir durumdur. Olumlu stres insanların kişilik gelişimine katkıda bulunur.Her zaman her şey yolunda gitmeyebilir bu nedenle  mükemmeliyetçilik huyundan vazgeçilmelidir.

  • Bazı durumların stres yaratacağı önceden bilinmeli ve bu durum kabul edilmelir.ör: Daha önceden tahmin edilebilen stres etkenleri için önceden bazı tedbirler almak ve kişinin kendini bu olaylara hazırlıklı hale getirmesi .
  • Yeni bir çocuğun dünyaya gelmesi, evlenmek, şehir değişikliği yapmak bunların yaratacağı strese belirli bir oranda  hazırlıklı olunursa  yararlı bile olabilir.
  • Karşılıklı ilişkilerde stresten uzak durmak için kişiler birbirlerini dinlemelidir.
  • Kişi kendi kendini deşarj ettiği bir zaman dilimi ayarlayıp, hobi edinebilir.
  • Trafikte yoğun stres yaşayan kişiler; yola çıkarken trafiğin olduğu fikrine alışmalıdır.Ya da araç kullanmayıp toplu taşıma araçlarını tercih edebilirler.
  • İş stresinden kaçınmak için; önemli işler listesi yapmak uygun olabilir.
  • Böylelikle, yapılması gereken acil işler ön sıraya konur.
  • Stresinizi sağlıklı yollarla yönetmeyi keşfedin. Rahatlama egzersizleri, spor yapmak, aile ve arkadaş desteğini güçlendirin.
  • Sınav kaygısı gelişebilecek çocukların durumlarının takibinin yapılması ,okul ve öğretmen ile iş birliği sağlanarak  çocuğa yönelik ilgi ve desteğin artırılması.
  • Stresin ruhsal ve bedensel etkilerini çok yoğun yaşıyorsanız, bir klinik psikologla görüşüp, destek alarak stres yaratan durumlarla daha rahat başa çıkabilirsiniz.