"ALT ISLATMA" ÇOCUK GELİŞİMİYLE İLGİLİ CİDDİ PROBLEMLERE GEBE OLABİLİR!

Derya-bolcan

Uzm. Psk. Derya Bolcan

Tuvalet alışkanlığı dediğimizde genelde anne babaların çok basit gördüğü ve üzerinde durmadığı, eninde sonunda bu çocuk yapar öğrenir diyerek bazen baskıcı, bazen umursamaz bazense olabildiğince tehlikeli tepkiler verildiği bir davranıştır. Fakat burada sadece tuvalet alışkanlığı değil aynı zamanda başkaca unsurlarında etkili olduğu alt ıslatma problemi üzerinde durmak gerekir. Bu husus sadece yanlış tuvalet alışkanlığının getirdiği bir problem olarak görmek yanlış olur.

Tuvalet eğitiminde bilinmesi gereken en önemli husus belki de ;çocuk için altını ıslatmak bir haz ve keyif halidir. Çocuk, aşırı  sıkışmış bir halde olduğu anda zor durumunda iken  rahatlamak için altına yapar ve bundan aşırı  haz duyar. Tuvalet eğitiminde izlenen yanlış yollar çocuğun normal olarak atlatabileceği tuvalet alışkanlığını sekteye uğratabilir. İşte bizde çocuklara  bu hazlarını ellerinden tuvalet eğitimi döneminde  bilinçsizce yaklaştığımız zaman çocuklar altını ıslatırken aldıkları  haz karşısında anne babalarının neden kızdığını, neden hemen telaş yaptıklarına anlamakta zorluk çekerler.Bu  nedenle ,çocuklarda tuvalet alışkanlığı başlamanın temel şartlarından biri,çocuğun bu haz duygusunu terk edebilecek yaşta olması  gerekmektedir.  Örneğin, tuvalet eğitimine erken başlama ve ebeveynlerin bu konudaki aşırı baskıcı tutumları alt ıslatma sorununa sebep olabilir. Gelişimsel olarak çocuklar 2-3 yaşlarında mesane kaslarının kontrolünü kazanırlar. Gece ise bu yaş aralığı 3-4 yaşlarında seyreder. Bu yaş  aralığı çocuktan çocuğa değişmekle birlikte  tahmini 18-24 ay  aralıkları  diyebiliriz.. Yatağın ıslatılması ve gündüzleri  idrar kesesi denetiminde normalden sapmalar olması çok sık rastlanan durumlardır.

Genel olarak erkeklerde görülme sıklığı kızlara göre daha fazladır. Psikososyal etmenler arasında, baskıcı ebeveyn, aile içi iletişim problemleri, sosyal beceri eksikliği ve sosyoekonomik düzey büyük rol oynar. Çocuk psikiyatrisi ve pedagoglara başvurulan en yaygın problemlerden biri olarak görülür.Yaşamlarının ilk yılarında çocuklarda ,düş kırıklığı yaratan olaylarla idrar kaçırma arasında ilişkiler  vardır. Psikiyatrik bozukluklar ve geçmiş kötü deneyimler yatağını ıslatan çocuklarda ,yatağı kuru olan çocuklara  göre iki ya da altı kat daha çok görülür.

Bazen fiziksel muayene sonuçsuz kaldığı zaman , çocuğun duygusal olarak yıpranmış olabileceği düşünülür. Ya da fiziksel ve ruhsal nedenler dahi olmasa çocuk ‘tembellik’le suçlanır.

Altını Islatmanın Nedenleri:

1.Biyolojik  Faktörler

  • Genetik yatkınlık (aile öyküsü : söz konusu rahatsızlığın ailenin diğer üyelerinde de bulunması)
  • Fizyolojik sorunlar (mesane fizyolojisi)
  • Uyku problemleri (derin uyku)
  • Gelişimsel  sorunlar (motor gelişimi ve dil gelişiminde gecikme, kemik yaşında gecikme, ergenlikte gecikme)
  • Hormonal faktörler

 

Psikososyal Faktörler

 

  • Tuvalet eğitimi: Tuvalet eğitimine erken başlama, katı tuvalet eğitimi ve anne-babanın baskıcı ya da kayıtsız tutumları alt ıslatma sorununu tetikler). Tuvalet eğitimine başlangıç için en uygun yaş 2.5 yaştır. Bu dönemde çocuk belli aralıklarla tuvalete götürülür ve tuvaletini uygun yere yapması istenir.

 

  • Travma: Aile düzenindeki değişimler, boşanma, kayıp ve yas gibi durumlarda çocukların duygusal durumunu etkileyebildiği gibi enürezis’i de tetikler. Çocuğun etkisi altında kaldığı olaylara tepkisi bu şekilde kendini gösterir. Bununla birlikte kardeşin dünyaya gelmesi ile birlikte çocuklarda gerileme olarak enürezis (alt ıslatma sorunu) görülebilir.

 

Altını ıslatan çocuğa nasıl yaklaşılmalı?

1.Çocuğun haz aldığı alt ıslatmasının aslında kendisini rahatsız eden bir durum olduğunu kendisin de anlaması gerekir bunun için ilk adım olarak gündüzleri çocuğa bağlanan bez ıslaklığı çocuğa hissettirecek derecede kalitesiz bir bez olmalıdır.

2.Tuvalet alışkanlığı önce büyük tuvalet,gündüz saatinde alıştırılmalıdır.çünkü  büyük tuvaletlerini yaparken zorlanırlar. Bu zorlama esnasında çocuğa rahat  tuvaletini yapacağı bir yer gösterilir ise çocuk çok kolay bir geçiş sağlayabilir.   Örnek olarak: lazımlık kullanmak güzel bir yöntemdir  (lazımlık tuvalette olmalıdır ).     

3.Çocuğa tuvalet alışkanlığı gündüz kazandırıldıktan sonra aynı şekilde bu uygulama gece alınmalıdır

(bez kalitesinin düşük ve çocuğun hissedebileceği balgama )

4.Çocuk büyük tuvaletine gündüz alıştığı takdirde zaten gece de altına kaçırmaları bırakır .

5.Alt ıslatma takvimi tutma ve ödüllendirme teknikleri hem çocuğun motivasyonunu  arttırır hem de sorumluluk bilincini geliştirmesine yardımcı olur.

6.sıvı kısıtlanması ve gece uyandırma örnek olarak  akşam yemeğinden  sonra alınan  sıvı miktarı   az olursa uyku esnasında da idrar miktarını azaltabilir.

7.Birkaç eğitim egzersiz de önermeden olmaz sanırım ;

 

a)İdrar yapma sıklığı ve atılan idrar miktarı birkaç gün izlenerek bir baz elde edilir.

b)Çocuğun, küçük bir plastik kaba idrarını yapması ve ailesinin bunu iki üç gün süreyle ölçmesi ve sıklığını kayıt etmesi istenir.

c) Çocuktan gündüz idrarını yaparken birçok defa aniden kesmesi ve tekrar yapması istenir.

Bu egzersizler çocuğun idrar kontrolünü sağlayan yöntemlerdendir!

8.Belki de en önemlisi bütün   bunlar sabır için de takip  edilmeli , tebessüm ve hoşgörü ile annenin bu  davranışları göstermesi önemlidir .Anne eğer çocuğun bu döneminde kızgın asabi sinirli  ve küçük düşürücü davranışlar  için de olursa çocuk korku ve panik içine girer ve tuvalet alışkanlığı kazanamaz .

 

Özetler isek , mesane torbası ve bağırsakların denetimini geç gelişmesi gibi psikiyatrik bozukluklar, özel gelişme geçikmeleri ,yetersiz eğitim koşulları ve yoğun anksiyete çocukların eğitiminin geri kalması gibi bir çok neden alt ıslatma nedenlerine yol açabilir.